JavaScript shart operatorlari (if, else, switch)

Dastur har doim bir xil ishlamaydi: foydalanuvchi tizimga kirganmi, savat bo’shmi, ball yetarlimi — javobga qarab boshqacha yo’l tutadi. Bu shart operatorlari orqali yoziladi.

if — asosiy shart

JavaScript

const yosh = 20;

if (yosh >= 18) {
console.log("Kirish mumkin");
}

Qavs ichidagi ifoda true bo’lsa, figurali qavs ichidagi kod bajariladi. false bo’lsa — o’tkazib yuboriladi.

else — aks holda

JavaScript

const yosh = 15;

if (yosh >= 18) {
console.log("Kirish mumkin");
} else {
console.log("Yosh yetarli emas");
}

yosh qiymatini o’zgartirib, ikkala tarmoqni ham sinab ko’ring.

else if — bir nechta variant

JavaScript

const ball = 85;

if (ball >= 90) {
console.log("A'lo");
} else if (ball >= 70) {
console.log("Yaxshi");
} else if (ball >= 50) {
console.log("Qoniqarli");
} else {
console.log("Qoniqarsiz");
}

Shartlar yuqoridan pastga tekshiriladi va birinchi rost topilganda to’xtaydi. Shuning uchun tartib muhim: ball >= 50 ni birinchi qo’ysangiz, 85 ham, 95 ham “Qoniqarli” bo’lib qolardi.

Shartlarni birlashtirish

JavaScript

const yosh = 25;
const shahar = "Toshkent";

if (yosh >= 18 && shahar === "Toshkent") {
console.log("Ikkala shart bajarildi");
}

if (yosh < 18 || shahar === "Toshkent") {
console.log("Kamida bittasi bajarildi");
}

Ternar operator — qisqa shakl

Oddiy if/else ni bir qatorda yozish mumkin:

JavaScript

const yosh = 20;

const holat = yosh >= 18 ? "katta" : "kichik";
console.log(holat);

Tuzilishi: shart ? rostBo'lsa : yolg'onBo'lsa. U qiymat qaytaradi, shuning uchun o’zgaruvchiga o’zlashtirish mumkin.

Ternar faqat sodda holatlarda ishlatiladi. Ichma-ich yozilsa o’qish qiyinlashadi — unda oddiy if afzal.

switch — bitta qiymatning ko’p varianti

JavaScript

const kun = 3;

switch (kun) {
case 1:
  console.log("Dushanba");
  break;
case 2:
  console.log("Seshanba");
  break;
case 3:
  console.log("Chorshanba");
  break;
default:
  console.log("Boshqa kun");
}

Amaliy mashq

Chegirma hisoblagichini yozing:

summa o’zgaruvchisini yarating;
if/else if bilan chegirmani aniqlang: 100000+ uchun 20%, 50000+ uchun 10%, qolgani uchun 0%;
yakuniy summani hisoblab chiqaring;
shartlar tartibini teskari qilib ko’ring — natija o’zgardimi?
xuddi shu mantiqni ternar operator bilan yozib ko’ring.

4-qadam else if tartibi nega muhimligini ko’rsatadi.

Qisqacha xulosa

if — shart rost bo’lsa kodni bajaradi; else — aks holda.
else if zanjiri birinchi rost shartda to’xtaydi, tartib muhim.
&& va || bilan shartlar birlashtiriladi.
Ternar shart ? a : b — qiymat qaytaradigan qisqa shakl.
switch bitta qiymatning ko’p variantiga mos; har case da break shart.

Keyingi darsda sikllar — kodni takrorlashni ko’ramiz.