JavaScript regulyar ifodalar (RegExp)

Email to’g’rimi? Matndan barcha raqamlarni ajratish kerakmi? Bunday vazifalar uchun matn metodlari yetmaydi — regulyar ifoda kerak.

Naqsh yozish

JavaScript

const naqsh = /kod/;

console.log(naqsh.test("men kod yozaman"));
console.log(naqsh.test("men dastur yozaman"));

console.log("men kod yozaman".match(naqsh)[0]);

test — bormi yoki yo’q (true/false); match — topilgan qismni beradi.

Bayroqlar

JavaScript

const matn = "Kod, kod va yana KOD";

console.log(matn.match(/kod/));

console.log(matn.match(/kod/gi));

console.log(matn.match(/kod/gi).length);

g — global: barcha mosliklarni topadi, birinchisida to’xtamaydi;
i — katta-kichik harfni farqlamaydi.

Belgi sinflari

JavaScript

const matn = "Telefon: +998 90 123 45 67";

console.log(matn.match(/d/g));

console.log(matn.match(/d+/g));

console.log("salom dunyo".match(/w+/g));

Asosiy sinflar:

Belgi	Ma’nosi
`\d`	Raqam (0-9)
`\w`	Harf, raqam yoki `_`
`\s`	Bo’sh joy
`.`	Istalgan belgi
`[abc]`	`a`, `b` yoki `c`
`[^abc]`	`a`, `b`, `c` dan boshqa
`[a-z]`	`a` dan `z` gacha

Katta harf bilan yozilsa — teskarisi: \D raqam emas, \S bo’sh joy emas.

Miqdor belgilari

JavaScript

console.log("aaa".match(/a+/)[0]);
console.log("abc".match(/a*/)[0]);
console.log("color colour".match(/colou?r/g));

console.log("2026-09-09".match(/d{4}/)[0]);
console.log("123456".match(/d{2,4}/)[0]);

Belgi	Ma’nosi
`+`	Bir yoki ko’p
`*`	Nol yoki ko’p
`?`	Nol yoki bitta
`{3}`	Aynan 3 ta
`{2,4}`	2 dan 4 gacha
`{2,}`	2 va undan ko’p

Boshi va oxiri

JavaScript

console.log(/^Salom/.test("Salom dunyo"));
console.log(/^Salom/.test("Men Salom dedim"));

console.log(/dunyo$/.test("Salom dunyo"));

console.log(/^d+$/.test("12345"));
console.log(/^d+$/.test("123a5"));

^ — matn boshi, $ — oxiri. Ikkalasi birga qo’yilsa, butun matn naqshga mos kelishi talab qilinadi. Tekshiruvda bu deyarli har doim kerak.

Amaliy tekshiruvlar

JavaScript

function tekshir(naqsh, qiymatlar) {
for (const q of qiymatlar) {
  console.log(naqsh.test(q) ? "✓ " + q : "✗ " + q);
}
}

const email = /^[w.-]+@[w-]+.[a-z]{2,}$/i;
tekshir(email, ["aziz@mail.uz", "aziz@mail", "a.b-c@sayt.co.uk"]);

console.log("—");

const telefon = /^+998d{9}$/;
tekshir(telefon, ["+998901234567", "+99890123", "998901234567"]);

Guruhlar

Qavs naqsh qismini ajratib oladi:

JavaScript

const sana = "2026-09-09";
const naqsh = /(d{4})-(d{2})-(d{2})/;

const natija = sana.match(naqsh);

console.log(natija[0]);
console.log(natija[1]);
console.log(natija[2]);
console.log(natija[3]);

Nomlangan guruhlar o’qishni osonlashtiradi:

JavaScript

const naqsh = /(?<yil>d{4})-(?<oy>d{2})-(?<kun>d{2})/;

const { groups } = "2026-09-09".match(naqsh);

console.log(groups.yil, groups.oy, groups.kun);

replace bilan almashtirish

JavaScript

const matn = "Narx: 15000 so'm, chegirma: 3000 so'm";

console.log(matn.replace(/d+/g, "***"));

const sana = "2026-09-09";
console.log(sana.replace(/(d{4})-(d{2})-(d{2})/, "$3.$2.$1"));

console.log("  ko'p    bo'sh   joy  ".replace(/s+/g, " ").trim());

$1, $2 — guruhlarga murojaat. Oxirgi misol — matnni tozalashning standart usuli.

Funksiya bilan yanada moslashuvchan:

JavaScript

const matn = "olma 3, banan 5, uzum 2";

const natija = matn.replace(/d+/g, (son) => Number(son) * 2);

console.log(natija);

matchAll — barcha guruhlar bilan

JavaScript

const matn = "Aziz: 85, Dilnoza: 92, Bobur: 78";
const naqsh = /(w+): (d+)/g;

for (const m of matn.matchAll(naqsh)) {
console.log(m[1], "→", Number(m[2]));
}

match faqat mosliklarni beradi; matchAll esa har biri uchun guruhlarni ham qaytaradi.

split bilan ajratish

JavaScript

console.log("olma,banan;uzum  nok".split(/[,;s]+/));

Bir nechta ajratuvchi bir vaqtda ishlatilishi mumkin.

Amaliy mashq

Matndan barcha raqamlarni \d+ bilan ajrating;
^ va $ bilan butun matn faqat harflardan iboratligini tekshiring;
email naqshini yozib, uch xil qiymatda sinang;
sanani kun.oy.yil shakliga replace bilan o’giring;
nomlangan guruh bilan telefon raqamini qismlarga ajrating;
matchAll bilan “nom: ball” juftliklarini yig’ing.

Qisqacha xulosa

Regex /naqsh/bayroq shaklida yoziladi; g — barchasi, i — harf farqsiz.
test mosligini tekshiradi, match va matchAll topilganini beradi.
\d, \w, \s — belgi sinflari; +, *, ?, {n,m} — miqdor.
^ va $ matn boshi va oxirini belgilaydi — tekshiruvda majburiy.
Qavs guruh yaratadi; $1 yoki nomlangan groups orqali olinadi.
replace matn yoki funksiya bilan almashtiradi.

Keyingi darsda timer funksiyalari — vaqt bo’yicha kod bajarish.