JavaScript massivlar (array)

Bitta o’zgaruvchi bitta qiymat saqlaydi. O’nta mahsulot nomi kerak bo’lsa, o’nta o’zgaruvchi yaratish mantiqsiz. Massiv — tartiblangan qiymatlar ro’yxati.

Massiv yaratish

JavaScript

const mevalar = ["olma", "banan", "uzum"];

console.log(mevalar);
console.log(mevalar.length);

Elementlar kvadrat qavs ichida, vergul bilan ajratiladi. length — massivdagi elementlar soni.

Indeks — element o’rni

JavaScript

const mevalar = ["olma", "banan", "uzum"];

console.log(mevalar[0]);
console.log(mevalar[2]);
console.log(mevalar[10]);

Sanoq noldan boshlanadi: birinchi element [0], ikkinchisi [1]. Mavjud bo’lmagan indeks undefined qaytaradi — xato bermaydi.

Oxirgi elementni olish uchun:

JavaScript

const mevalar = ["olma", "banan", "uzum"];

console.log(mevalar[mevalar.length - 1]);
console.log(mevalar.at(-1));

at(-1) — zamonaviy va qisqaroq usul.

Elementni o’zgartirish

JavaScript

const mevalar = ["olma", "banan", "uzum"];

mevalar[1] = "shaftoli";
console.log(mevalar);

Qo’shish va o’chirish

JavaScript

const royxat = ["olma", "banan"];

royxat.push("uzum");
console.log(royxat);

const oxirgi = royxat.pop();
console.log(oxirgi, "|", royxat);

royxat.unshift("anor");
console.log(royxat);

royxat.shift();
console.log(royxat);

Metod	Vazifasi
`push()`	oxiriga qo’shadi
`pop()`	oxirgisini olib tashlaydi va qaytaradi
`unshift()`	boshiga qo’shadi
`shift()`	birinchisini olib tashlaydi

Element bormi

JavaScript

const mevalar = ["olma", "banan", "uzum"];

console.log(mevalar.includes("banan"));
console.log(mevalar.includes("anor"));
console.log(mevalar.indexOf("uzum"));
console.log(mevalar.indexOf("anor"));

indexOf element topilmasa -1 qaytaradi — bu tekshirish uchun ishlatiladi.

Massiv ustidan yurish

JavaScript

const narxlar = [8000, 12000, 15000];
let jami = 0;

for (const narx of narxlar) {
jami += narx;
}

console.log("Jami:", jami);

Kesish — bir qismini olish

JavaScript

const sonlar = [1, 2, 3, 4, 5];

console.log(sonlar.slice(1, 3));
console.log(sonlar.slice(2));
console.log(sonlar);

slice yangi massiv qaytaradi, asl massivga tegmaydi. Chegara: birinchi indeks kiradi, ikkinchisi kirmaydi.

Massivni matnga aylantirish

JavaScript

const mevalar = ["olma", "banan", "uzum"];

console.log(mevalar.join(", "));
console.log(mevalar.join(" — "));

Amaliy mashq

Xaridlar ro’yxatini boshqaring:

Uchta mahsulotli massiv yarating;
push bilan ikkita yangi mahsulot qo’shing;
indeks orqali birinchi elementni o’zgartiring;
pop bilan oxirgisini o’chirib, o’zgaruvchiga saqlang;
includes bilan biror mahsulot borligini tekshiring;
join bilan ro’yxatni bitta matn qilib chiqaring.

pop() qaytargan qiymatni chiqarib ko’ring — nima qaytdi?

Qisqacha xulosa

Massiv — tartiblangan qiymatlar ro’yxati: [1, 2, 3].
Indeks noldan boshlanadi; length — elementlar soni; at(-1) — oxirgisi.
push/pop — oxiridan, unshift/shift — boshidan qo’shish va o’chirish.
includes va indexOf — element borligini tekshiradi.
slice yangi massiv qaytaradi, join matnga aylantiradi.

Keyingi darsda massiv metodlari — map, filter va reduce bilan ma’lumotni qayta ishlashni ko’ramiz.