JavaScript ma'lumot turlari (string, number, boolean)

Har bir qiymatning turi bor. Son bilan qo’shish amali bajariladi, matn bilan esa birlashtirish — shuning uchun til qiymatni qanday tur ekanini biladi va shunga qarab ish tutadi.

Asosiy turlar

JavaScript

const matn = "Salom";
const son = 42;
const kasr = 19.99;
const mantiq = true;

console.log(typeof matn);
console.log(typeof son);
console.log(typeof kasr);
console.log(typeof mantiq);

typeof operatori qiymatning turini qaytaradi. E’tibor bering: butun son ham, kasr son ham number — JavaScript’da ular ajratilmaydi.

Matn — string

Matn qo’shtirnoq ichida yoziladi. Uch xil belgidan foydalanish mumkin:

JavaScript

const a = "qo'shtirnoq";
const b = 'bitta tirnoq';
const c = `teskari tirnoq`;

console.log(a, b, c);

Teskari tirnoq (template literal) ichiga o’zgaruvchi qo’yish mumkin:

JavaScript

const ism = "Aziz";
const yosh = 20;

console.log(`${ism} — ${yosh} yoshda`);

Bu usul + bilan birlashtirishdan qulayroq va xatosi kam.

Son — number

JavaScript

const narx = 15000;
const chegirma = 0.15;

console.log(narx - narx * chegirma);
console.log(10 / 3);
console.log(10 % 3);

% — qoldiq operatori. 10 % 3 uchga bo’lganda ortib qolgan 1 ni beradi. Bu son juft yoki toqligini aniqlashda ko’p ishlatiladi.

Mantiqiy qiymat — boolean

Faqat ikkita qiymati bor: true (rost) va false (yolg’on). Taqqoslash natijasi ham shu turda bo’ladi:

JavaScript

console.log(10 > 5);
console.log(10 === 5);
console.log("a" === "a");

const kattami = 20 > 18;
console.log(kattami);

null va undefined

Ikkalasi ham “qiymat yo’q” degani, lekin sababi boshqacha:

JavaScript

let a;
console.log(a);

let b = null;
console.log(b);

console.log(typeof a, typeof b);

undefined — qiymat hali berilmagan (til o’zi qo’yadi);
null — qiymat ataylab bo’sh qoldirilgan (dasturchi qo’yadi).

Turlarni o’girish

Foydalanuvchi kiritgan qiymat doim matn bo’lib keladi — hatto raqam yozsa ham:

JavaScript

const matnSon = "25";

console.log(matnSon + 5);
console.log(Number(matnSon) + 5);

Birinchi natija "255" — matn birlashtirildi. Ikkinchisi 30 — avval songa o’girildi. Bu boshlovchilar eng ko’p duch keladigan xatolardan biri.

Teskari o’girish String() bilan bo’ladi:

JavaScript

const son = 42;
console.log(String(son) + "!");
console.log(typeof String(son));

Amaliy mashq

Turlarni sinab ko’ring:

Har turdan bitta o’zgaruvchi yarating va typeof bilan tekshiring;
"10" + 5 va Number("10") + 5 natijalarini solishtiring;
"salom" * 2 yozib ko’ring — natija nima?
template literal bilan “Narx: 15000 so’m” xabarini yasang;
Number("abc") natijasini tekshiring.

3 va 5-qadamdagi NaN — “Not a Number”, ya’ni songa o’girib bo’lmadi degani.

Qisqacha xulosa

Asosiy turlar: string (matn), number (son), boolean (rost/yolg’on).
typeof qiymat turini qaytaradi.
Template literal (`…`) ichiga o’zgaruvchi qo’yish mumkin.
undefined — qiymat berilmagan; null — ataylab bo’sh.
Number() va String() turlar orasida o’giradi; kiritilgan qiymat doim matn bo’ladi.

Keyingi darsda operatorlar — qiymatlar ustida amal bajarishni ko’ramiz.