JavaScript matn metodlari (string)

Matn dasturda eng ko’p uchraydigan ma’lumot: ism, manzil, xabar, foydalanuvchi kiritgan qiymat. JavaScript uni qayta ishlash uchun tayyor metodlar beradi.

Uzunlik va indeks

JavaScript

const matn = "JavaScript";

console.log(matn.length);
console.log(matn[0]);
console.log(matn.at(-1));

Matn ham massiv kabi indekslanadi — sanoq noldan boshlanadi.

Katta-kichik harf

JavaScript

const ism = "aziz karimov";

console.log(ism.toUpperCase());
console.log(ism.toLowerCase());

Bu taqqoslashda foydali: foydalanuvchi “ALMA” yozsa ham, “alma” bilan solishtirish mumkin.

JavaScript

const kiritilgan = "ToShKeNt";
const kutilgan = "toshkent";

console.log(kiritilgan === kutilgan);
console.log(kiritilgan.toLowerCase() === kutilgan);

Qidirish

JavaScript

const matn = "Bugun havo ochiq va issiq";

console.log(matn.includes("havo"));
console.log(matn.includes("yomg'ir"));
console.log(matn.indexOf("ochiq"));
console.log(matn.startsWith("Bugun"));
console.log(matn.endsWith("issiq"));

indexOf topilmasa -1 qaytaradi.

Bo’lakka ajratish

JavaScript

const matn = "JavaScript";

console.log(matn.slice(0, 4));
console.log(matn.slice(4));
console.log(matn.slice(-6));

slice(boshi, oxiri) — boshi kiradi, oxiri kirmaydi. Manfiy son oxiridan sanaydi.

trim — ortiqcha bo’shliqni olib tashlash

JavaScript

const kiritilgan = "   aziz@mail.com   ";

console.log("[" + kiritilgan + "]");
console.log("[" + kiritilgan.trim() + "]");

Foydalanuvchi kiritgan matnni doim trim() dan o’tkazing — nusxa-joylashtirishda bo’shliq tez-tez qo’shilib qoladi.

replace — almashtirish

JavaScript

const matn = "Salom dunyo, salom hammaga";

console.log(matn.replace("salom", "xayr"));
console.log(matn.replaceAll("salom", "xayr"));

replace birinchi mosni, replaceAll barchasini almashtiradi. Katta-kichik harf ajratiladi — shuning uchun bosh harfli “Salom” tegilmadi.

split — massivga aylantirish

JavaScript

const royxat = "olma,banan,uzum";
const mevalar = royxat.split(",");

console.log(mevalar);
console.log(mevalar.length);

const gap = "Bugun havo ochiq";
console.log(gap.split(" "));

Teskarisi — massiv darsidagi join:

JavaScript

const mevalar = ["olma", "banan", "uzum"];
console.log(mevalar.join(" | "));

Birlashtirish va takrorlash

JavaScript

const ism = "Aziz";
const familiya = "Karimov";

console.log(ism + " " + familiya);
console.log(`${ism} ${familiya}`);
console.log("-".repeat(20));
console.log("5".padStart(3, "0"));

Template literal (`…`) o’qishga qulayroq — ma’lumot turlari darsida ko’rgan edingiz.

JavaScript

let matn = "salom";
matn.toUpperCase();
console.log(matn);

matn = matn.toUpperCase();
console.log(matn);

Amaliy mashq

Matnni qayta ishlang:

To’liq ismni split(" ") bilan ism va familiyaga ajrating;
har birining birinchi harfini toUpperCase bilan kattalashtiring;
email manzilini trim va toLowerCase dan o’tkazing;
includes("@") bilan email to’g’riligini tekshiring;
slice bilan email’ning @ dan keyingi qismini oling;
repeat bilan ajratuvchi chiziq chizing.

5-qadamda indexOf("@") natijasini slice ga bering.

Qisqacha xulosa

length, [0], at(-1) — uzunlik va belgiga murojaat.
toUpperCase/toLowerCase — taqqoslashda foydali.
includes, indexOf, startsWith, endsWith — qidirish.
slice bo’lak oladi, trim bo’shliqni olib tashlaydi.
replace/replaceAll, split/join — almashtirish va massivga o’girish.
Metodlar yangi matn qaytaradi, aslini o’zgartirmaydi.

Keyingi darsda sonlar va Math — hisob-kitobni ko’ramiz.