JavaScript operatorlar (arifmetik, taqqoslash, mantiqiy)

Operator — qiymatlar ustida amal bajaradigan belgi. Qo’shish, taqqoslash, mantiqiy tekshiruv — barchasi operator orqali yoziladi.

Arifmetik operatorlar

JavaScript

console.log(10 + 3);
console.log(10 - 3);
console.log(10 * 3);
console.log(10 / 3);
console.log(10 % 3);
console.log(10 ** 3);

% — bo’lishdan qolgan qoldiq;
** — darajaga ko’tarish.

Qisqartirilgan yozuv

O’zgaruvchining o’z qiymatini yangilash ko’p uchraydi:

JavaScript

let hisob = 10;

hisob += 5;
console.log(hisob);

hisob -= 3;
console.log(hisob);

hisob++;
console.log(hisob);

hisob += 5 — bu hisob = hisob + 5 ning qisqasi. ++ esa bittaga oshiradi; sikllarda tez-tez uchraydi.

Taqqoslash operatorlari

Natijasi doim true yoki false bo’ladi:

JavaScript

console.log(10 > 5);
console.log(10 >= 10);
console.log(3 < 2);
console.log(5 === 5);
console.log(5 !== 3);

=== va == farqi

Bu JavaScript’dagi eng muhim nozikliklardan biri:

JavaScript

console.log(5 === "5");
console.log(5 == "5");

console.log(0 === false);
console.log(0 == false);

=== — qat’iy tenglik: qiymat ham, tur ham bir xil bo’lishi kerak;
== — qiymatni avval o’giradi, keyin taqqoslaydi.

Mantiqiy operatorlar

Bir nechta shartni birlashtirish uchun:

JavaScript

const yosh = 20;
const talaba = true;

console.log(yosh >= 18 && talaba);
console.log(yosh < 18 || talaba);
console.log(!talaba);

&& (VA) — ikkala shart rost bo’lsa rost;
|| (YOKI) — kamida bittasi rost bo’lsa rost;
! (EMAS) — qiymatni teskarisiga aylantiradi.

JavaScript

if ("") console.log("bo'sh matn — truthy");
else console.log("bo'sh matn — falsy");

if ("salom") console.log("matn — truthy");
if (0) console.log("nol — truthy");
else console.log("nol — falsy");

Amallar tartibi

Matematikadagidek: avval * va /, keyin + va -. Qavs tartibni o’zgartiradi:

JavaScript

console.log(2 + 3 * 4);
console.log((2 + 3) * 4);

Aniqlik uchun qavsni ayamang — kod o’qishga qulay bo’ladi.

Amaliy mashq

Operatorlarni sinang:

Narx va donadan jami summani hisoblang, so’ng 12% soliq qo’shing;
% bilan sonning juftligini tekshiring: son % 2 === 0;
5 === "5" va 5 == "5" natijalarini solishtiring;
&& bilan ikki shartni birlashtiring: yosh 18 dan katta VA shahar “Toshkent”;
! bilan shartni teskari qiling.

3-qadam nima uchun === afzalligini ko’rsatadi.

Qisqacha xulosa

Arifmetik: +, -, *, /, % (qoldiq), ** (daraja).
Qisqartirilgan: +=, -=, ++, --.
Taqqoslash natijasi — true yoki false.
=== qat’iy tenglik (tur ham tekshiriladi); == dan qoching.
Mantiqiy: && (va), || (yoki), ! (emas).

Keyingi darsda shart operatorlari — kodni shartga qarab tarmoqlashni ko’ramiz.