Python'da regex — matn qidiruv shablonlari

Matndan telefon raqami, email yoki ma’lum shakldagi so’zni topish kerak bo’lganda oddiy qidiruv yetmaydi. Regex (regulyar ifoda) — matndagi naqshni tavsiflaydigan maxsus til. Python’da u uchun re moduli ishlatiladi.

Naqsh nima

Regex — “aniq so’z” emas, shakl qidiradi. Masalan “ketma-ket kelgan raqamlar” yoki “email ko’rinishidagi matn”. Shaklni maxsus belgilar bilan yozasiz:

Belgi	Ma’nosi
`\d`	Bitta raqam (0–9)
`\w`	Harf, raqam yoki `_`
`+`	Oldingidan bir yoki ko’p
`.`	Istalgan bitta belgi

findall — barcha mosni topish

re.findall naqshga mos hamma qismlarni ro’yxat qilib qaytaradi:

Python

import re

matn = "Telefon: 90-123-45-67"
raqamlar = re.findall(r'\d+', matn)
print(raqamlar)   # ['90', '123', '45', '67']

\d+ — “bir yoki undan ko’p raqam” degani. r'...' — regex uchun ishlatiladigan maxsus string (unda \ oddiy belgi bo’lib qoladi).

search — birinchi mosni tekshirish

re.search matnda naqsh bor-yo’qligini tekshiradi va birinchi mosni beradi:

Python

import re

matn = "Email: aziz@mail.uz"
natija = re.search(r'\w+@\w+\.\w+', matn)

if natija:
  print("Email topildi:", natija.group())

\w+@\w+\.\w+ — “so’z, @, so’z, nuqta, so’z” naqshi, ya’ni email shakli.

Amaliy mashq

Matndan ma’lumot ajrating:

Ichida bir nechta telefon raqami bor matn yozing;
findall() bilan barcha raqamlarni toping;
\d+ naqshi bilan matndagi barcha sonlarni ajrating;
search() bilan birinchi email manzilini toping;
topilmagan naqsh bilan search() chaqiring — natija nima bo’ldi?

findall() va search() qaytaradigan qiymatlar qanday farq qiladi?

Qisqacha xulosa

Regex — matndagi naqshni (shaklni) tavsiflaydigan til; re moduli.
\d — raqam, \w — harf/raqam, + — bir yoki ko’p, . — istalgan belgi.
re.findall — barcha mosni ro’yxat qilib qaytaradi.
re.search — birinchi mosni topadi (bor-yo’qligini tekshirish uchun).
Naqshlar r'...' (raw string) bilan yoziladi; murakkablashtirmang.

Keyingi darsda virtual muhit (venv) — loyihalarni bir-biridan ajratishni ko’ramiz.