Python'da funksiya argumentlari

O’tgan darsda funksiyaga bitta ma’lumot berishni ko’rdik. Amalda funksiyaga ko’pincha bir nechta qiymat kerak bo’ladi va ba’zilari uchun standart qiymat qulay bo’ladi. Bu darsda argumentlarni to’liqroq o’rganamiz.

Parametr va argument farqi

Ikki so’z tez-tez chalkashtiriladi, aslida farqi aniq:

Parametr — funksiya aniqlanganda qavs ichida yozilgan nom (qutini kutayotgan bo’sh joy).
Argument — funksiya chaqirilganda berilgan haqiqiy qiymat (qutiga qo’yilgan narsa).

Python

def salomlash(ism):      # ism — parametr
  print(f"Salom, {ism}!")

salomlash("Aziz")        # "Aziz" — argument

Farqni yodda tutish shart emas, lekin bilsangiz — hujjatlar va xato xabarlarini o’qish osonlashadi.

Bir nechta parametr

Parametrlar vergul bilan ajratib yoziladi. Chaqirganda argumentlar shu tartibda beriladi:

Python

def tanishtir(ism, yosh, shahar):
  print(f"{ism}, {yosh} yoshda, {shahar}dan")

tanishtir("Aziz", 25, "Toshkent")

Standart qiymatlar

Parametrga oldindan qiymat berib qo’yish mumkin. Chaqiruvchi uni bermasa — standart ishlaydi, bersa — o’ziniki:

Python

def salomlash(ism, salom="Assalomu alaykum"):
  print(f"{salom}, {ism}!")

salomlash("Aziz")
salomlash("Dilnoza", "Xayrli tong")

Birinchi chaqiruvda salom berilmagani uchun standart ishladi, ikkinchisida esa berilgan qiymat. Standart qiymatli parametrlar doim oxirida yoziladi — standarti yo’qlaridan keyin.

Nomli (kalitli) argumentlar

Argumentni tartib bo’yicha emas, nom bilan ham berish mumkin. Bunda tartib ahamiyatsiz bo’ladi va kod o’qishga tushunarli:

Python

def tanishtir(ism, yosh, shahar):
  print(f"{ism}, {yosh} yoshda, {shahar}dan")

tanishtir(shahar="Samarqand", ism="Bobur", yosh=30)

Nom bilan berganda tartibni eslab o’tirish shart emas. Ayniqsa parametr ko’p bo’lganda bu qulay va xatoni kamaytiradi.

Ikkalasini birga ishlatish

Odatiy (tartibli) va nomli argumentlarni aralashtirish mumkin, lekin tartiblilar oldinda bo’lishi shart:

Python

def buyurtma(mahsulot, soni=1, yetkazish="standart"):
  print(f"{mahsulot}: {soni} dona, {yetkazish} yetkazish")

buyurtma("non")
buyurtma("sut", 3)
buyurtma("tuxum", soni=30, yetkazish="tezkor")

Bir funksiya — uch xil chaqiruv. Standart qiymatlar bilan funksiya ham sodda, ham moslashuvchan bo’ladi.

Amaliy mashq

Moslashuvchan funksiya yozing:

hisobla(narx, dona) funksiyasini yarating — u umumiy summani qaytarsin;
dona ga standart qiymat 1 bering;
funksiyani faqat narx bilan chaqiring;
nomli argumentlar bilan chaqiring: hisobla(dona=3, narx=5000);
chegirma=0 parametrini qo’shib, summadan foiz ayiring.

Standart qiymatli parametrni birinchi o’ringa qo’yib ko’ring — nega xato?

Qisqacha xulosa

Parametr — aniqlashda yozilgan nom; argument — chaqirishda berilgan qiymat.
Bir nechta parametr vergul bilan yoziladi; tartibli argumentlar shu tartibda beriladi.
Tartibni chalkashtirish jimgina noto’g’ri natija beradi — ehtiyot bo’ling.
Standart qiymat (soni=1) berilmasa ishlaydi; standartlilar oxirida turadi.
Nomli argument (soni=3) tartibdan ozod qiladi va kodni tushunarli qiladi.

Keyingi darsda return — funksiyadan natija qaytarish ni ko’ramiz. Shu paytgacha funksiyalarimiz faqat chop etardi; endi ular hisoblab, qiymat beradigan bo’ladi.