Python'da sana va vaqt (datetime)

Deyarli har dasturda sana va vaqt kerak bo’ladi: buyurtma vaqti, foydalanuvchi yoshi, muddat hisobi. Python’da bular uchun tayyor datetime moduli bor. Bu darsda u bilan ishlashni o’rganamiz.

Hozirgi sana va vaqt

datetime.now() hozirgi payt haqidagi ma’lumotni beradi:

Python

from datetime import datetime

hozir = datetime.now()
print(hozir)         # 2026-07-28 14:30:15.123456
print(hozir.year)    # 2026
print(hozir.month)   # 7
print(hozir.day)     # 28

hozir — sana va vaqtni birga saqlaydigan obyekt. Uning year, month, day, hour kabi qismlariga nuqta orqali murojaat qilinadi.

Sanani formatlash — strftime

Sanani chiroyli matn ko’rinishiga o’girish uchun strftime ishlatiladi:

Python

from datetime import datetime

hozir = datetime.now()
print(hozir.strftime("%Y-%m-%d"))        # 2026-07-28
print(hozir.strftime("%d.%m.%Y %H:%M"))  # 28.07.2026 14:30

%Y — yil, %m — oy, %d — kun, %H:%M — soat:daqiqa. Bu belgilarni xohlagancha joylashtirib, kerakli formatni yasaysiz.

Sanalar orasidagi farq — timedelta

Ikki sanani ayirsangiz, timedelta — orada qancha vaqt o’tganini beradi:

Python

from datetime import datetime

boshlanish = datetime(2026, 7, 1)
tugash = datetime(2026, 7, 28)

farq = tugash - boshlanish
print(farq.days)   # 27

farq.days — kunlar soni. Bu bilan yosh, muddat yoki qolgan vaqtni hisoblash oson.

Amaliy mashq

Sana bilan ishlang:

datetime.now() bilan hozirgi vaqtni chiqaring;
strftime() bilan uni “08.09.2026” ko’rinishida formatlang;
o’z tug’ilgan sanangizni datetime() bilan yarating;
bugungi sanadan ayirib, necha kun yashaganingizni hisoblang;
timedelta(days=100) qo’shib, 100 kundan keyingi sanani toping.

4-qadam natijasi qanday turdagi obyekt — undan faqat kunlarni qanday olasiz?

Qisqacha xulosa

datetime.now() — hozirgi sana va vaqtni beradi.
Qismlariga .year, .month, .day orqali kiriladi.
strftime("%Y-%m-%d") — sanani matn formatiga o’giradi.
Ikki sanani ayirsa timedelta (farq) chiqadi; .days — kunlar soni.
timedelta ni qo’shib/ayirib kelajak yoki o’tmish sanasini topasiz.

Keyingi darsda regex — matndan naqsh bo’yicha ma’lumot qidirishni ko’ramiz.