Python'da list comprehension

Ko’pincha bitta ro’yxatdan yangisini yasaymiz: har elementni o’zgartirib yoki ba’zilarini tanlab. Buni oddiy for sikli bilan qilsa bo’ladi, lekin Python’da undan ancha ixcham yo’l bor — list comprehension.

Oddiy usul: for sikli

1 dan 5 gacha sonlar kvadratini ro’yxatga yig’amiz:

Python

kvadratlar = []
for x in range(1, 6):
  kvadratlar.append(x ** 2)

print(kvadratlar)   # [1, 4, 9, 16, 25]

Uch qator: bo’sh ro’yxat, sikl, append. Bu keng tarqalgan naqsh — Python uni bitta qatorga jamlashga imkon beradi.

List comprehension

Xuddi shu natija, bitta qatorda:

Python

kvadratlar = [x ** 2 for x in range(1, 6)]
print(kvadratlar)   # [1, 4, 9, 16, 25]

Uni o’ngdan chapga o’qing: “range(1, 6) dagi har x uchun x ** 2 ni ol”. Tuzilishi:

[ifoda  for  element  in  ketma-ketlik]

for x in range(1, 6) — nimadan olishni bildiradi.
x ** 2 — har element bilan nima qilishni bildiradi.

Shart bilan filtrlash

Oxiriga if qo’shib, faqat kerakli elementlarni tanlash mumkin. 0 dan 9 gacha faqat juft sonlar:

Python

juftlar = [x for x in range(10) if x % 2 == 0]
print(juftlar)   # [0, 2, 4, 6, 8]

if x % 2 == 0 — shart: faqat unga mos elementlar ro’yxatga tushadi. Bu yerda x o’zgartirilmayapti, faqat tanlanyapti.

O’zgartirish va filtrlashni birga

Ikkalasini birlashtirsa bo’ladi — juft sonlarning kvadratini olamiz:

Python

natija = [x ** 2 for x in range(10) if x % 2 == 0]
print(natija)   # [0, 4, 16, 36, 64]

Avval if filtrlaydi (juftlar), keyin x ** 2 o’zgartiradi (kvadrat).

Amaliy mashq

Sikldan comprehension’ga o’ting:

1 dan 20 gacha sonlar ro’yxatini oddiy for bilan yarating;
xuddi shuni list comprehension bilan bir qatorda yozing;
faqat juft sonlarni filtrlang;
har sonning kvadratini oling;
ikkalasini birlashtiring: faqat juft sonlarning kvadrati.

Ikki usulni yonma-yon qo’ying — qaysi biri o’qishga qulayroq va nega?

Qisqacha xulosa

List comprehension — ro’yxatni bitta qatorda yasash: [ifoda for x in ...].
for sikli + append naqshini qisqartiradi.
Oxiridagi if bilan elementlarni filtrlash mumkin.
O’zgartirish (x ** 2) va filtrlash (if ...) ni birga ishlatsa bo’ladi.
Mantiq murakkablashsa — oddiy for sikliga qayting.

Keyingi darsda dekorator — funksiya ustiga qo’shimcha xatti-harakat qo’shadigan kuchli vositani ko’ramiz.