SQL operatorlar: BETWEEN, IN, LIKE

WHERE darsida shartlarni =, >, AND, OR bilan yozdik. SQL’da yana uch qulay operator bor — ular tez-tez uchraydigan filtrlarni ancha qisqartiradi: BETWEEN, IN va LIKE.

mahsulotlar jadvali:

id	nom	narx	soni	turi
1	Olma	8000	50	meva
2	Non	3000	120	non
3	Sut	12000	30	sut mahsuloti
4	Choy	15000	40	ichimlik
5	Banan	14000	25	meva
6	Qatiq	9000	0	sut mahsuloti
7	Suv	4000	200	ichimlik
8	Guruch	18000	60	don

BETWEEN — oraliq

BETWEEN a AND b — qiymat a va b oralig’idami (ikkala chegara ham kiradi):

SELECT nom, narx FROM mahsulotlar WHERE narx BETWEEN 8000 AND 13000;

O’zingiz ishga tushirib ko’ring — so’rovni tahrirlashingiz ham mumkin:

SQL · namuna baza

SELECT nom, narx FROM mahsulotlar WHERE narx BETWEEN 8000 AND 13000;

Natija — narxi 8000 dan 13000 gacha:

nom	narx
Olma	8000
Sut	12000
Qatiq	9000

Bu narx >= 8000 AND narx <= 13000 bilan bir xil, lekin qisqaroq va o’qishga tushunarli.

IN — ro’yxatdan biri

IN (...) — qiymat berilgan ro’yxatdagilardan biriga tengmi:

SELECT nom, turi FROM mahsulotlar WHERE turi IN ('meva', 'ichimlik');

Natija — turi meva yoki ichimlik bo’lganlar:

nom	turi
Olma	meva
Choy	ichimlik
Banan	meva
Suv	ichimlik

Bu turi = 'meva' OR turi = 'ichimlik' bilan bir xil. Variant ko’p bo’lsa, IN ancha qisqa. Aksini kerak bo’lsa — NOT IN (...).

LIKE — matn shabloni

LIKE matnni shablon bo’yicha qidiradi. Ikki joker belgi ishlatiladi:

% — istalgan sondagi istalgan belgi (0 ta ham, ko’p ham)
_ — aynan bitta istalgan belgi

S bilan boshlanadigan nomlar:

SELECT nom FROM mahsulotlar WHERE nom LIKE 'S%';

Natija — Sut va Suv. Boshqa shablonlar:

'%v' — v bilan tugaydigan: Suv
'%a%' — ichida a bor: Olma, Banan, Qatiq
'_ut' — bitta belgi + “ut”: Sut

Uchalasini birlashtirish

Bu operatorlar sodda shartlar bilan AND/OR orqali birlashadi:

SELECT nom, narx FROM mahsulotlar
WHERE turi IN ('meva', 'don') AND narx > 10000;

Bu — turi meva yoki don, va narxi 10000 dan qimmat bo’lganlar: Banan (meva, 14000) va Guruch (don, 18000).

O'zingizni sinab ko'ring

Namuna bazangizda sinang:

SELECT nom, soni FROM mahsulotlar WHERE soni BETWEEN 30 AND 60;
SELECT nom FROM mahsulotlar WHERE nom LIKE '%o%';

Birinchisi ombori 30 dan 60 gacha bo’lganlarni, ikkinchisi ichida o harfi bor nomlarni beradi. Endi IN bilan uch xil turdagi mahsulotni bir so’rovda tanlab ko’ring.

Amaliy mashq

Operatorlarni sinang:

BETWEEN bilan narxi 8000-13000 oralig’idagilarni toping;
IN bilan 'meva' va 'ichimlik' turlarini birga oling;
LIKE 'S%' bilan S harfidan boshlanadiganlarni toping;
LIKE '%t%' bilan ichida t bor nomlarni toping;
NOT IN bilan meva bo’lmaganlarni chiqaring.

BETWEEN 8000 AND 13000 chegaralarni o’z ichiga oladimi? Sinab tekshiring.

Qisqacha xulosa

BETWEEN a AND b — a va b oralig’i; ikkala chegara ham kiradi.
IN (...) — ro’yxatdagi qiymatlardan biriga tenglik; NOT IN — teskarisi.
LIKE — matn shabloni: % (istalgan sondagi belgi), _ (bitta belgi).
Bu operatorlar AND/OR bilan boshqa shartlarga qo’shiladi.
Uchalasi ham WHERE ni qisqaroq va o’qishga qulayroq qiladi.

Keyingi darsda AS bilan ustun va jadvallarga taxallus (vaqtinchalik nom) berishni ko’ramiz — natijani chiroyliroq va JOIN’ni qulayroq qiladi.