SQL AS — ustun va jadvalga taxallus

SELECT natijasida ustunlar jadvaldagi asl nomi bilan chiqadi: narx, soni. Ba’zan bu nomni vaqtincha o’zgartirish kerak bo’ladi — natija tushunarliroq bo’lsin yoki hisoblangan ustunga nom kerak bo’lsin. Buni AS (taxallus) bajaradi.

Ustun taxallusi

AS dan keyin ustunga natijada ko’rinadigan yangi nom beriladi:

SELECT nom AS mahsulot, narx AS narxi FROM mahsulotlar;

O’zingiz ishga tushirib ko’ring — so’rovni tahrirlashingiz ham mumkin:

SQL · namuna baza

SELECT nom AS mahsulot, narx AS "Narxi (so'm)"
FROM mahsulotlar LIMIT 5;

Natija sarlavhalari o’zgardi (ma’lumot o’sha):

mahsulot	narxi
Olma	8000
Non	3000
…	…

Muhim: AS faqat natija ko’rinishini o’zgartiradi. Jadvaldagi asl ustun nomi (nom, narx) o’zgarmaydi.

Hisoblangan ustunga nom berish

Taxallus, ayniqsa, hisoblangan ustunlarda kerak. Har mahsulotning umumiy qiymatini (narx × soni) hisoblaymiz:

SELECT nom, narx * soni AS umumiy_qiymat FROM mahsulotlar;

Natija — yangi hisoblangan ustun aniq nom bilan:

nom	umumiy_qiymat
Olma	400000
Non	360000
Choy	600000
Suv	800000

AS umumiy_qiymat bo’lmasa, baza bu ustunni narx * soni degan noqulay nom bilan ko’rsatardi. Taxallus natijani toza qiladi.

Bo’sh joyli taxallus

Taxallusda bo’sh joy kerak bo’lsa, uni qo’shtirnoq ichiga olasiz:

SELECT nom AS "Mahsulot nomi", narx AS "Narxi (so'm)" FROM mahsulotlar;

Natija sarlavhasi endi “Mahsulot nomi” va “Narxi (so’m)” bo’ladi — hisobot uchun chiroyliroq.

Jadval taxallusi

Jadvalga ham taxallus beriladi — odatda qisqa harf. Bu yakka jadvalda kam foyda beradi, lekin bir nechta jadval bilan ishlaganda (keyingi darsdagi JOIN) juda qulay:

SELECT m.nom, m.narx FROM mahsulotlar AS m WHERE m.narx > 10000;

Bu yerda mahsulotlar ga m taxallusi berildi, keyin ustunlar m.nom, m.narx deb yoziladi. JOIN da ikki jadvalda bir xil nomli ustun bo’lsa, aynan shu m. oldqo’shimchasi qaysi jadvaldan ekanini aniqlaydi.

O'zingizni sinab ko'ring

Namuna bazangizda sinang:

SELECT nom AS tovar, soni AS "Ombordagi soni" FROM mahsulotlar;
SELECT nom, narx * soni AS qiymat FROM mahsulotlar ORDER BY qiymat DESC;

Ikkinchi so’rov qiziq: hisoblangan qiymat taxallusini ORDER BY da ishlatib, eng qimmatli zaxiraga ega mahsulotni tepaga chiqaradi (Guruch). Taxallus tartiblashda ham ishlashiga e’tibor bering.

Amaliy mashq

Ustunlarga nom bering:

nom ustuniga mahsulot taxallusini bering;
narx ga bo’sh joyli nom bering: "Narxi (so'm)";
AS so’zini olib tashlang — taxallus baribir ishladimi?
jadvalga qisqa taxallus bering: FROM mahsulotlar AS m;
hisoblangan ustunga nom bering: narx * soni AS jami.

5-qadamda taxallus bermasangiz, ustun nomi qanday ko’rinadi?

Qisqacha xulosa

SELECT ustun AS taxallus — natijadagi ustun nomini o’zgartiradi (asl nom o’zgarmaydi).
Taxallus hisoblangan ustunlar uchun ayniqsa kerak: narx * soni AS umumiy_qiymat.
Bo’sh joyli taxallus qo’shtirnoq ichida: AS "Mahsulot nomi".
Jadval taxallusi (mahsulotlar AS m) — JOIN da ustunlarni ajratish uchun qulay.
AS yozish shart emas, lekin aniqlik uchun tavsiya etiladi.

Keyingi darsda JOIN — bir nechta jadvalni bog’lashni ko’ramiz. Aynan shu SQL’ni haqiqatan kuchli qiladigan imkoniyat.