SQL CREATE TABLE — jadval yaratish

Shu paytgacha tayyor jadvallar (mahsulotlar, mijozlar, buyurtmalar) bilan ishladik — ularni namuna baza yaratib bergan. Endi o’zimiz jadval yaratamiz. Buning uchun CREATE TABLE ishlatiladi: u jadvalning nomini, ustunlarini va har ustunning tipini belgilaydi.

CREATE TABLE tuzilishi

Yangi jadval yaratamiz — do’kon uchun yetkazuvchilar (mahsulot yetkazib beruvchilar):

CREATE TABLE yetkazuvchilar (
  id     INTEGER PRIMARY KEY,
  nom    TEXT NOT NULL,
  shahar TEXT,
  telefon TEXT
);

O’zingiz ishga tushirib ko’ring — so’rovni tahrirlashingiz ham mumkin:

SQL · namuna baza

CREATE TABLE yetkazuvchilar (
id  INTEGER PRIMARY KEY,
nom TEXT NOT NULL,
shahar TEXT
);

INSERT INTO yetkazuvchilar VALUES (1, 'AgroFood', 'Toshkent');
SELECT * FROM yetkazuvchilar;

Har qator — bitta ustun: avval nomi, keyin tipi, so’ng qo’shimcha shartlar. Bu yerda:

id INTEGER PRIMARY KEY — asosiy kalit: noyob raqam, har qatorni ajratadi.
nom TEXT NOT NULL — matn, bo’sh bo’lishi mumkin emas.
shahar TEXT, telefon TEXT — matn, bo’sh bo’lsa ham bo’ladi.

Ma’lumot tiplari

Har ustunga tip beriladi — u ustunda qanday qiymat turishini belgilaydi:

Tip	Nimaga	Misol
`INTEGER`	Butun son	42, 8000
`TEXT`	Matn	‘Toshkent’
`REAL`	Kasr son	3.14, 10375.0

To’g’ri tip tanlash muhim: narxni INTEGER, ismni TEXT qilib belgilaysiz.

Jadvalga ma’lumot qo’shish

Jadval yaratilgach, u bo’sh turadi. Unga INSERT bilan qator qo’shamiz:

INSERT INTO yetkazuvchilar (id, nom, shahar, telefon) VALUES
  (1, 'AgroFerma', 'Toshkent', '90-123-45-67'),
  (2, 'SutSavdo', 'Samarqand', NULL);

Endi tekshiramiz:

SELECT * FROM yetkazuvchilar;

Natija:

id	nom	shahar	telefon
1	AgroFerma	Toshkent	90-123-45-67
2	SutSavdo	Samarqand	NULL

SutSavdo ning telefoni NULL — chunki uni kiritmadik va ustun NOT NULL emas.

Boshlovchilar tez-tez yanglishadigan joy

Bir xil nomli jadval ikki marta yaratib bo’lmaydi — CREATE TABLE xato beradi. Agar jadval bo’lmasagina yaratmoqchi bo’lsangiz:

CREATE TABLE IF NOT EXISTS yetkazuvchilar ( ... );

IF NOT EXISTS — “agar mavjud bo’lmasa” — xatoning oldini oladi.

Amaliy mashq

O’z jadvalingizni yarating:

yetkazuvchilar jadvalini yarating: id, nom, shahar;
id ni PRIMARY KEY qiling;
nom ga NOT NULL qo’shing;
ikkita qator INSERT qiling va SELECT bilan ko’ring;
bir xil jadvalni ikkinchi marta yaratishga urinib ko’ring.

5-qadamdagi xatodan qochish uchun qanday ibora ishlatiladi?

Qisqacha xulosa

CREATE TABLE nom (...) — yangi jadval yaratadi.
Har ustun: nomi + tipi + shartlar (id INTEGER PRIMARY KEY).
Asosiy tiplar: INTEGER (son), TEXT (matn), REAL (kasr).
Yaratilgan jadval bo’sh bo’ladi — INSERT bilan to’ldiriladi.
IF NOT EXISTS takroriy yaratishdagi xatodan saqlaydi.

Keyingi darsda ALTER TABLE — mavjud jadvalga ustun qo’shish yoki uni o’zgartirishni ko’ramiz.