SQL window funksiyalar (OVER, PARTITION BY)

GROUP BY qatorlarni yig’ib, guruh uchun bitta natija berardi. Ba’zan esa har qatorni saqlab, ustiga guruh bo’yicha hisob qo’shish kerak bo’ladi — masalan “har mahsulotning o’z toifasidagi o’rni”. Buni window funksiyalar bajaradi.

OVER — qatorni yo’qotmasdan hisoblash

Window funksiya OVER (...) bilan yoziladi. Har mahsulotga toifasidagi o’rnini beramiz:

SELECT nom, turi, narx,
  ROW_NUMBER() OVER (PARTITION BY turi ORDER BY narx DESC) AS orin
FROM mahsulotlar;

O’zingiz ishga tushirib ko’ring — so’rovni tahrirlashingiz ham mumkin:

Natija — barcha qator saqlanadi, ustiga orin qo’shildi:

nom	turi	narx	orin
Guruch	don	18000	1
Choy	ichimlik	15000	1
Suv	ichimlik	4000	2
Banan	meva	14000	1
Olma	meva	8000	2
Non	non	3000	1
Sut	sut mahsuloti	12000	1
Qatiq	sut mahsuloti	9000	2

• PARTITION BY turi — hisobni har toifa uchun alohida yuritadi.
• ORDER BY narx DESC — toifa ichida narx bo’yicha tartiblaydi.
• ROW_NUMBER() — har qatorga tartib raqami beradi.

Amaliy mashq

Oyna funksiyalarini sinang:

1. ROW_NUMBER() bilan har toifada narx bo’yicha o’rin bering;
2. PARTITION BY ni olib tashlang — raqamlash qanday o’zgardi?
3. RANK() ga almashtiring va farqni kuzating;
4. SUM(narx) OVER (ORDER BY id) bilan o’suvchi yig’indi hisoblang;
5. shu natijani GROUP BY bilan olishga urinib ko’ring;
6. PARTITION BY turi bilan AVG(narx) OVER (...) yozib, har qator yonida o’z toifasining o’rtacha narxini chiqaring.

5-qadam window funksiya va GROUP BY farqini aniq ko’rsatadi.

Qisqacha xulosa

• Window funksiya qatorlarni yig’masdan, guruh bo’yicha hisob qo’shadi.
• OVER (...) — funksiyaning “oynasini” belgilaydi.
• PARTITION BY — oynani guruhlarga bo’ladi; ORDER BY — ichida tartiblaydi.
• ROW_NUMBER() tartib raqami; RANK(), SUM() OVER ham bor.
• GROUP BY dan farqi: har qator natijada saqlanadi.

Keyingi darsda CTE (WITH) — murakkab so’rovni nomlangan bo’laklarga bo’lib, o’qishga qulay qilishni ko’ramiz.