# Git, GitHub va jamoaviy workflow

> Git va GitHub farqi, commit, branch, pull request, code review, merge conflict hamda web loyihada xavfsiz jamoaviy ish jarayoni bosqichma-bosqich.

Manba: https://learncode.uz/web-dasturlash/git-github-workflow/
Sana: 2026-05-13

![Dasturchilar Git branch va pull request orqali web loyiha ustida hamkorlik qilishi](https://learncode.uz/images/web-dasturlash/git-github-workflow-hero.webp)

*Git o'zgarishlar tarixini boshqaradi, GitHub kabi platforma esa kodni ulashish, review va avtomatik tekshiruvni tashkil qiladi.*

Web loyiha bir kunda tugamaydi. Kod yuzlab marta o'zgaradi, ayrim yechimlar
ishlamaydi va jamoada bir nechta odam bir faylga tegishi mumkin. **Versiya
nazorati** o'zgarishlar tarixini saqlab, kim nima va nima sabab o'zgartirganini
ko'rishga yordam beradi.

## Git va GitHub bir xil emas

**Git** — kompyuteringizda ishlaydigan taqsimlangan versiya nazorati tizimi.
U commitlar, branchlar va tarixni boshqaradi. **GitHub**, GitLab yoki boshqa
platforma esa Git repozitoriysini internetda saqlash, jamoa bilan ulashish,
pull request, issue va avtomatik tekshiruvlarni tashkil qilish xizmatidir.

Internet bo'lmasa ham lokal Git bilan commit qilish mumkin. GitHub'ga push
qilish uchun esa tarmoq va remote repozitoriy kerak.

## Asosiy tushunchalar

| Tushuncha | Ma'nosi |
|---|---|
| Repository | Loyiha fayllari va ularning Git tarixi |
| Commit | Ma'noli o'zgarishlar to'plamining tarixdagi nuqtasi |
| Branch | Asosiy tarixdan mustaqil ish yo'nalishi |
| Remote | Internetdagi repozitoriy manzili |
| Push | Lokal commitlarni remote'ga yuborish |
| Pull | Remote'dagi o'zgarishlarni olish va birlashtirish |
| Merge | Ikki tarix yo'nalishini birlashtirish |

Yaxshi commit bitta maqsadni bajaradi va tushunarli nomga ega bo'ladi:
`Login formasida email tekshiruvi qo'shildi`. `update`, `fix` yoki `asd` kabi
nomlar keyin tarixni o'qishda yordam bermaydi.

## Branch va pull request

Jamoada yangi vazifa odatda alohida branchda bajariladi:

1. Asosiy branchning yangi holati olinadi.
2. Vazifa uchun branch yaratiladi.
3. Kichik, mantiqiy commitlar qilinadi.
4. Branch remote'ga push qilinadi.
5. Pull request ochiladi.
6. Avtomatik test va build bajariladi.
7. Jamoa a'zosi kodni review qiladi.
8. Kamchiliklar tuzatilgach, branch asosiy tarixga merge qilinadi.

![Main branchdan feature branch ochilib commit, pull request, review va merge orqali qaytishi](https://learncode.uz/images/web-dasturlash/git-branch-oqimi.webp)

*Feature branch tajribani asosiy koddan ajratadi; pull request esa merge oldidan tekshiruv nuqtasini yaratadi.*

> **Code review odamni emas, o'zgarishni tekshiradi**
>
> Review maqsadi ayb topish emas. U xato, tushunarsiz nom, xavfsizlik muammosi
> yoki test yetishmasligini kod production'ga chiqishidan oldin ko'rish uchun
> hamkorlik jarayonidir. Izoh aniq, hurmatli va yechimga yo'naltirilgan bo'ladi.

## Merge conflict nima

Ikki branch bir faylning bir xil qatorlarini turlicha o'zgartirsa, Git qaysi
variantni tanlashni bilmaydi va **merge conflict** chiqaradi. Bu Git buzildi
degani emas; inson qarori kerak degani.

Conflict yechishda:

1. Ikkala o'zgarishning maqsadini tushuning.
2. Kerakli yakuniy kodni qo'lda yozing.
3. Conflict belgilarini olib tashlang.
4. Test va buildni qayta bajaring.
5. Yechimni commit qiling.

Faqat "mine" yoki "theirs"ni ko'r-ko'rona tanlash boshqa odamning zarur
o'zgarishini yo'qotishi mumkin.

## `.gitignore` va sirlar

Build natijalari, o'rnatilgan paketlar, lokal sozlama va maxfiy `.env`
fayllari odatda Git'ga qo'shilmaydi. Buning uchun `.gitignore` ishlatiladi.

> **Git tarixidagi sirni oddiy o'chirish yetmaydi**
>
> API kaliti commit qilingan bo'lsa, keyingi commitda uni olib tashlash avvalgi
> commitdan yo'q qilmaydi. Kalitni darhol bekor qiling, yangisini yarating va
> zarur bo'lsa tarixni maxsus usulda tozalang.

![Pull requestda avtomatik build, test, code review va tasdiqdan so'ng merge bajarilishi](https://learncode.uz/images/web-dasturlash/pull-request-review.webp)

*Pull request kodni asosiy branchga qo'shishdan oldin avtomatik va inson tekshiruvlarini bir joyga yig'adi.*

## Qisqacha xulosa

- Git lokal versiya nazorati, GitHub esa hamkorlik platformasidir.
- Commit bitta ma'noli o'zgarishni tushunarli nom bilan saqlaydi.
- Branch yangi ishni asosiy tarixdan ajratadi.
- Pull request build, test va code review uchun nazorat nuqtasidir.
- Merge conflict inson qaysi yakuniy kod to'g'ri ekanini hal qilishini talab qiladi.
- Sirlar repozitoriyga yozilmaydi; oshkor bo'lgan kalit almashtiriladi.

Keyingi darsda [deploy va operatsiyalar](https://learncode.uz/web-dasturlash/deploy-operatsiyalar)
— tayyor kodni serverga chiqarish va kuzatishni ko'ramiz.