# Dasturlash asoslari — test

> Algoritm, o'zgaruvchi, sikl, funksiya, debugging, Git va dasturlash yo'nalishlari bo'yicha bilimingizni izohli savollar bilan bepul tekshiring.

Manba: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/quiz/
Sana: 2026-05-06

## 1. Dasturchi kompyuterga aslida nimani yozib beradi?

- Masalaning tayyor javobini
- **Javobga olib boradigan qadamlar ketma-ketligini** (to'g'ri)
- Faqat dastur ko'rinishini
- Faqat ma'lumotlar ro'yxatini

Dastur — bajariladigan aniq ko'rsatmalar ketma-ketligi. Dasturchi javobning o'zini emas, unga olib boradigan yo'lni tasvirlaydi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/dasturlash-nima/

## 2. Dasturchining ish vaqti asosan nimaga ketadi?

- Faqat yangi kod yozishga
- **O'ylash, muammoni tushunish va xato izlashga** (to'g'ri)
- Dastur rangini tanlashga
- Kompyuter yig'ishga

Kod yozish — ishning bir qismi. Ko'p vaqt masalani tushunish va xatoni topishga ketadi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/dasturlash-nima/

## 3. Dasturlashni boshlash uchun kuchli matematika shartmi?

- Ha, oliy matematikasiz boshlab bo'lmaydi
- **Yo'q — asosiysi masalani mayda, aniq qadamlarga bo'la olish** (to'g'ri)
- Faqat ingliz tili kerak
- Faqat o'yin yozganda kerak

Ko'p yo'nalishda maktab matematikasi yetarli. Eng kerakli ko'nikma — masalani qadamlarga ajratish.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/dasturlash-nima/

## 4. Nega kompyuterga oddiy o'zbek yoki ingliz tilida buyruq berilmaydi?

- Kompyuterda til fayli yo'q
- **Tabiiy til noaniq — bir gap turlicha tushunilishi mumkin** (to'g'ri)
- Tabiiy til juda uzun
- Bu faqat tezlik masalasi

Dasturlash tilida har ifodaning bitta aniq ma'nosi bor; tabiiy tilda esa noaniqlik bo'ladi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/dasturlash-tili-nima/

## 5. Bir tilni o'rgangan odam boshqasiga o'tishi nega osonroq?

- Barcha tillar bir xil yoziladi
- **Yozilishi farq qiladi, lekin mantiq — shart, sikl, funksiya — bir xil** (to'g'ri)
- Ikkinchi tilni o'rganish shart emas
- Kompyuter tillarni o'zi tarjima qiladi

Sintaksis tildan tilga o'zgaradi, mantiqiy tushunchalar esa saqlanadi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/dasturlash-tili-nima/

## 6. "Eng yaxshi dasturlash tili" degan savolga to'g'ri munosabat qanday?

- Har doim eng yangi til tanlanadi
- **Bunday til yo'q — til vazifaga qarab tanlanadi, vaqtni boshlashga sarflash kerak** (to'g'ri)
- Faqat eng tez til yaxshi
- Eng ko'p ishlatiladigani doim to'g'ri

Har til boshqa muammoni yechish uchun yaratilgan. Uzoq tanlash o'rniga bittasini olib boshlash foydali.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/dasturlash-tillari/

## 7. Past darajali va yuqori darajali til nimasi bilan farq qiladi?

- Past darajali til eskirgan
- **Past darajali kompyuterga yaqin va murakkabroq, yuqori darajali odamga yaqin va qulayroq** (to'g'ri)
- Yuqori darajali til doim tezroq ishlaydi
- Farqi faqat nomida

Daraja — tilning kompyuter apparatiga qanchalik yaqinligi. Yuqori daraja o'qishni osonlashtiradi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/dasturlash-tillari/

## 8. Kompilyator va interpretator qanday farq qiladi?

- Ikkalasi bir xil ishlaydi
- **Kompilyator butun kodni oldindan tarjima qiladi, interpretator qatorma-qator o'qib bajaradi** (to'g'ri)
- Interpretator faqat xatoni tekshiradi
- Kompilyator faqat web uchun

Kompilyatsiya oldindan tayyor fayl beradi va tez ishlaydi; interpretatsiya kodni darhol ishga tushiradi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/kompilyator-va-interpretator/

## 9. Python qaysi guruhga kiradi va bu o'rganishga qanday ta'sir qiladi?

- Kompilyatsiya — shuning uchun sekin o'rganiladi
- **Interpretatsiya — kod darhol ishga tushadi, natija tez ko'rinadi** (to'g'ri)
- Hech qaysi guruhga kirmaydi
- Faqat brauzerda ishlaydi

Python qatorma-qator bajarilgani uchun yozgan kodingiz natijasini darhol ko'rasiz — bu o'rganishni osonlashtiradi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/kompilyator-va-interpretator/

## 10. Algoritmning uchta asosiy xossasi qaysi?

- Tezlik, chiroylilik, qisqalik
- **Aniqlik, tartiblilik va cheklanganlik (tugashi)** (to'g'ri)
- Rang, shakl va o'lcham
- Fayl, papka va disk

Har qadam aniq bo'lishi, qadamlar tartibli kelishi va algoritm bir vaqt tugashi shart.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/algoritm-nima/

## 11. Blok-sxemadagi romb shakli nimani bildiradi?

- Dastur boshlanishini
- **Shart — ha/yo'q savolini** (to'g'ri)
- Ma'lumot saqlashni
- Sikl tugashini

Romb qaror nuqtasi: shart rost yoki yolg'on bo'lishiga qarab yo'l ikkiga ajraydi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/algoritm-nima/

## 12. Frontend va backend qanday taqsimlanadi?

- Frontend — server, backend — brauzer
- **Frontend — foydalanuvchi ko'radigan qism, backend — serverdagi ma'lumot va mantiq** (to'g'ri)
- Ikkalasi ham faqat dizayn
- Backend faqat rasm saqlaydi

Frontend brauzerda ko'rinadi (HTML, CSS, JS), backend esa serverda ishlaydi va ma'lumot bilan shug'ullanadi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/web-dasturlash/

## 13. Frontend va backend o'zaro qanday bog'lanadi?

- Bitta faylni birga tahrirlab
- **So'rov–javob orqali: frontend so'raydi, server javob qaytaradi** (to'g'ri)
- Ular bog'lanmaydi
- Faqat elektron pochta orqali

Brauzer serverga so'rov yuboradi, server esa kerakli ma'lumot bilan javob beradi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/web-dasturlash/

## 14. Flutter va React Native kabi vositalar nima imkon beradi?

- Faqat Android uchun yozishni
- **Bitta koddan ikkala platformaga (Android va iOS) ilova chiqarishni** (to'g'ri)
- Ilovani tezlashtirishni
- Serverni boshqarishni

Cross-platform yondashuvda bir marta yozilgan kod ikkala telefon platformasida ishlaydi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/mobil-va-desktop-dasturlash/

## 15. Boshlovchi avval nimaga e'tibor qaratgani ma'qul?

- Yo'nalishni darhol tanlashga
- **Asoslarni o'rganishga — ular barcha yo'nalishda kerak bo'ladi** (to'g'ri)
- Eng qimmat kursni topishga
- Bir vaqtda uch tilni o'rganishga

O'zgaruvchi, shart, sikl va funksiya barcha yo'nalishda ishlatiladi; yo'nalish keyin tanlanadi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/qayerdan-boshlash/

## 16. Sun'iy intellekt yo'nalishi asosan nimaga tayanadi?

- **Kompyuterni misollardan o'rganishga o'rgatishga** (to'g'ri)
- Faqat tezroq protsessorga
- Faqat chiroyli interfeysga
- Internetsiz ishlashga

Model qoidalarni qo'lda emas, ko'p sonli misollar asosida o'rganadi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/qurilma-va-sunyiy-intellekt/

## 17. Git nima uchun kerak?

- Kodni tezlashtirish uchun
- **Kod tarixini saqlash va o'zgarishlarni nazorat qilish uchun** (to'g'ri)
- Rasm tahrirlash uchun
- Internetga ulanish uchun

Git versiya nazorati: har o'zgarishni saqlaydi va kerak bo'lsa orqaga qaytarish imkonini beradi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/dasturchi-vositalari/

## 18. Terminal nima?

- Kod yoziladigan muharrir
- **Buyruqlarni matn ko'rinishida beradigan oyna** (to'g'ri)
- Brauzer turi
- Ma'lumotlar bazasi

Terminalda dastur ishga tushirish, fayl boshqarish kabi amallar matnli buyruq bilan bajariladi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/dasturchi-vositalari/

## 19. Psevdokoddagi `jami = jami + 12000` qatori nimani anglatadi?

- Ikki tomon teng ekanini tekshiradi
- **O'ng tomondagi natijani hisoblab, `jami` nomiga saqlaydi** (to'g'ri)
- Xato beradi, chunki bunday yozib bo'lmaydi
- Yangi o'zgaruvchi yaratadi

`=` bu yerda matematik tenglik emas, o'zlashtirish: o'ngdagi qiymat chapdagi nomga yoziladi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/kod-mantigi-psevdokod/

## 20. Sikl haqida qaysi fikr to'g'ri?

- Sikl doim cheksiz ishlaydi
- **Sikl qachon to'xtashi aniq bo'lishi shart** (to'g'ri)
- Sikl faqat bir marta bajariladi
- Sikl shart bilan ishlatilmaydi

To'xtash sharti aniq bo'lmasa, dastur cheksiz aylanib qoladi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/kod-mantigi-psevdokod/

## 21. Funksiya qanday foyda beradi?

- Dasturni tezlashtiradi
- **Takrorni kamaytiradi va katta masalani kichik, o'qiladigan qismlarga bo'ladi** (to'g'ri)
- Xotirani tozalaydi
- Kodni yashiradi

Nom berilgan qadamlar guruhi qayta ishlatiladi va kod tushunarli bo'ladi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/kod-mantigi-psevdokod/

## 22. Kod yozishdan oldin "dry run" qilish nima demak?

- Dasturni internetsiz ishga tushirish
- **Bir necha qiymatni qadam-baqadam qo'lda almashtirib, mantiqni tekshirish** (to'g'ri)
- Kodni o'chirib qayta yozish
- Testlarni o'tkazib yuborish

Qiymatlar har qadamda qanday o'zgarishini yozib chiqish mantiqiy xatoni erta topishga yordam beradi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/kod-mantigi-psevdokod/

## 23. Dastur ishlaydi, lekin natija noto'g'ri. Bu qanday xato?

- Sintaksis xatosi
- **Mantiqiy xato** (to'g'ri)
- Runtime xatosi
- Tarmoq xatosi

Mantiqiy xatoda kod bajariladi, lekin yozilgan mantiq noto'g'ri natija beradi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/debugging-asoslari/

## 24. Qavs yopilmagani uchun dastur umuman ishga tushmadi. Bu qaysi xato?

- Mantiqiy xato
- **Sintaksis xatosi** (to'g'ri)
- Runtime xatosi
- Xotira xatosi

Sintaksis xatosida til qoidasi buzilgan, shuning uchun dastur boshlanmaydi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/debugging-asoslari/

## 25. Xatoni izlashda birinchi qadam qanday bo'lishi kerak?

- Kodni to'liq qayta yozish
- **Xatoni takrorlash — qaysi aniq amal unga olib kelishini aniqlash** (to'g'ri)
- Barcha kutubxonalarni yangilash
- Kompyuterni o'chirib yoqish

Muammoni ishonchli takrorlay olmasangiz, tuzatganingizni ham tekshira olmaysiz.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/debugging-asoslari/

## 26. Nega bir vaqtda bir nechta narsani o'zgartirmaslik tavsiya etiladi?

- Kod uzayib ketadi
- **Qaysi o'zgarish natijaga ta'sir qilganini aniqlab bo'lmay qoladi** (to'g'ri)
- Kompyuter sekinlashadi
- Git buziladi

Bitta taxminni sinash sababni aniq ko'rsatadi; ko'p o'zgarish natijani chalkashtiradi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/debugging-asoslari/

## 27. Xatoni "yutib yuboradigan" bo'sh kod bloki nega yomon?

- Dastur sekinlashadi
- **Muammoning sababi yashirinadi va keyin topish qiyinlashadi** (to'g'ri)
- Fayl hajmi oshadi
- Git tarixi buziladi

Xato xabari — dalil. Uni ko'rsatmasdan yashirish muammoni yo'qotmaydi, faqat berkitadi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/debugging-asoslari/

## 28. Yordam so'rab xato xabarini yuborayotganda nimani qo'shmaslik kerak?

- Xato matnini
- **Parol, token va `.env` fayli mazmunini** (to'g'ri)
- Kod qatorini
- Fayl nomini

Maxfiy ma'lumot oshkor bo'lsa, hisobingiz va loyihangiz xavf ostida qoladi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/debugging-asoslari/

## 29. Mini-loyihada test holatlarini qachon yozgan ma'qul?

- Loyiha tugagach
- **Kod yozishdan oldin — kutilgan natijani oldindan belgilash uchun** (to'g'ri)
- Umuman kerak emas
- Faqat xato chiqqanda

Kutilgan natijani oldindan yozib qo'ysangiz, kod to'g'ri ishlayotganini aniq tekshira olasiz.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/birinchi-mini-loyiha/

## 30. Xarajat hisoblagichda "manfiy summa" holatini tekshirish nega muhim?

- Dastur tezlashadi
- **Bu chekka holat — kutilmagan kiritma dasturni noto'g'ri natijaga olib kelmasligi kerak** (to'g'ri)
- Manfiy son umuman bo'lmaydi
- Faqat dizayn uchun

Oddiy holatdan tashqari chekka holatlarni ham sinash kerak: bo'sh ro'yxat, chegara qiymati, noto'g'ri kiritma.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/birinchi-mini-loyiha/

## 31. Mini-loyihani kengaytirishning sog'lom yo'li qanday?

- Barcha imkoniyatni bir yo'la yozish
- **Har safar bitta imkoniyat qo'shib, uni test bilan tekshirish** (to'g'ri)
- Kodni qayta yozib boshlash
- Testlarni o'chirish

Kichik qadamlar bilan o'sish xatoni erta topishga va loyihani boshqarilishi oson holda saqlashga yordam beradi.

Takrorlash: https://learncode.uz/dasturlash-asoslari/birinchi-mini-loyiha/